1. Qo‘llanish doirasi va javobgarlik

Nizom ro‘yxatdan o‘tish, qo‘lyozmalarni yuborish va ko‘rib chiqish, taqrizlash, tahririy ish, yozishmalar, murojaatlar va saytdan foydalanishga tatbiq etiladi. U jurnal faoliyati bilan bog‘liq elektron va qog‘oz shaklidagi qaydlarni qamrab oladi.

Mas’ul tashkilot — jurnalning ta’sischisi va noshiri bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti. Institut tahririyat va vakolatli xodimlar orqali ishlov berishni tashkil etadi, zarur ma’lumotlarni belgilaydi hamda o‘z vazifalari doirasida tegishli bazalar mulkdori va (yoki) operatorining majburiyatlari bajarilishini ta’minlaydi.

Jalb etilgan texnik ijrochilarga belgilangan asosda va topshirilgan vazifa doirasida faqat zarur kirish imkoniyati beriladi. Ularning vakolatlari, maxfiylik, himoya, keyingi uzatish va ishlov berishni tugatish shartlari tartibga solinishi kerak. Texnik kirish ma’lumotlardan o‘zining begona maqsadlarida foydalanish yoki tahririy qarorlarga aralashish huquqini bermaydi.

Tadqiqot ishtirokchilarining ma’lumotlari Insonlar ishtirokidagi tadqiqotlarga qo‘yiladigan etik talablar va Xabardor qilingan holda rozilik olish siyosati bilan qo‘shimcha himoyalanadi. Qo‘lyozma yuborish davlat sirlarini, ishlarning yopiq materiallarini yoki foydalanish cheklangan boshqa ma’lumotlarni yo‘l qo‘yiladigan asossiz uzatishga ruxsat bermaydi. Jurnalning ilmiy mavzusi o‘z-o‘zidan bunday uzatish huquqini yaratmaydi.

2. Yig‘iladigan shaxsga doir ma’lumotlar

Bajariladigan vazifaga qarab quyidagilarga ishlov berilishi mumkin:

• ism, familiya va ism-sharifga oid boshqa zarur ma’lumotlar;
• elektron pochta manzili, telefon va taqdim etilgan boshqa aloqa ma’lumotlari;
• muassasa, bo‘linma, lavozim, mamlakat, ilmiy daraja va unvon;
• mutaxassislik sohasi, ilmiy qiziqishlar va vazifaga tegishli biografik axborot;
• ORCID va taqdim etilgan boshqa ilmiy profil identifikatorlari;
• foydalanuvchi nomi, hisob ma’lumotlari va kirishga oid xizmat qaydlari;
• qo‘lyozmalar, qo‘shimcha fayllar, metama’lumotlar va hammualliflar haqidagi ma’lumotlar;
• taqrizlar, tahririy qarorlar, takliflar va yozishmalar;
• mualliflik, hissa, moliyalashtirish, manfaatlar to‘qnashuvi, etika, ma’lumotlar va SI qo‘llanishi haqidagi bayonotlar;
• tegishli hollarda to‘lovlar, hisobvaraqlar va hisob-kitoblar uchun zarur ma’lumotlar;
• murojaatlar, shikoyatlar, apellatsiyalar va ehtimoliy buzilishlarni tekshirish ma’lumotlari.

Ma’lumotlar shaxsning o‘zidan, mas’ul muallifdan, jarayonning boshqa vakolatli ishtirokchilaridan, shuningdek, ekspert tanlash yoki ilmiy mansublikni tekshirishda yo‘l qo‘yiladigan ochiq ilmiy manbalardan olinadi. Ma’lumot boshqa shaxsdan olinganda tahririyat undan foydalanishga yo‘l qo‘yilishini tekshiradi va qonunda nazarda tutilgan xabardor qilishni bajaradi. Mas’ul muallif hammualliflar haqidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligini va ularni taqdim etish uchun zarur asoslar mavjudligini ta’minlashi shart.

Yig‘ish vaqtida majburiy va ixtiyoriy ma’lumotlar ajratiladi. Minimal aloqa va identifikatsiya ma’lumotlarisiz hisob yaratish, qo‘lyozmani ko‘rib chiqish yoki taqriz topshirig‘ini berish imkonsiz bo‘lishi mumkin; ixtiyoriy ma’lumotlarni bermaslik asosiy xizmatga to‘sqinlik qilmasligi kerak.

Parollar, to‘lov kartasining to‘liq rekvizitlari, shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar, sudlanganlik, sog‘liq, shaxsiy hayot haqidagi yoki boshqa nozik materiallar zaruratsiz va kelishilgan tartibsiz yuborilmasligi lozim. Maxsus, biometrik yoki boshqa himoyalanadigan ma’lumotlar haqiqatan zarur bo‘lsa, qonuniy asos, talab etiladigan rozilik shakli va himoya choralari alohida belgilanadi. Shaxsga doir maxsus ma’lumotlarga qonunning maxsus shartlari, jumladan, ishlov berish rozilikka asoslanganda uning yozma yoki elektron hujjat shakli haqidagi talablar qo‘llanadi.

3. Avtomatik yig‘iladigan texnik ma’lumotlar

Sayt va platformaning haqiqiy sozlamalariga qarab quyidagilar qayd etilishi mumkin:

• IP-manzil va ulanish haqidagi texnik ma’lumotlar;
• brauzer, qurilma turi va operatsion tizim;
• so‘ralgan sahifalar va tizimdagi asosiy harakatlar;
• sana, vaqt va o‘tish manbasi;
• tanlangan til va, aniqlansa, taxminiy hudud haqidagi axborot;
• sessiyalar, xatolar, avtorizatsiya va xavfsizlik hodisalari qaydlari.

Ushbu ma’lumotlardan sayt ishlashi, kirishni himoya qilish, diagnostika va yo‘l qo‘yiladigan statistika uchun zarur hajmda foydalaniladi. Aniq geolokatsiya alohida zarurat, xabardor qilish va tegishli asossiz yig‘ilmasligi kerak. Shaxsni aniqlash mumkin bo‘lsa, «texnik ma’lumotlar» nomi himoya majburiyatini bekor qilmaydi.

Amalda yig‘iladigan axborot tarkibi yoqilgan funksiyalarga mos bo‘lishi kerak. Umumlashtirilgan statistika avtomatik ravishda anonim hisoblanmaydi: uni muayyan foydalanuvchi bilan bog‘lash imkoniyati istisno etilishi zarur.

4. Ma’lumotlarga ishlov berish maqsadlari

Ma’lumotlardan quyidagi maqsadlarda foydalanilishi mumkin:

• ro‘yxatdan o‘tkazish, hisobni boshqarish va kirishni tiklash;
• qo‘lyozmalarni yuborish, dastlabki tekshirish va ilmiy tahririy baholash;
• ekspertlarni tanlash va ikki tomonlama anonim taqrizlashni tashkil etish;
• mualliflar, taqrizchilar, muharrirlar va murojaatchilar bilan bog‘lanish;
• qabul qilingan materiallarni tahrirlash, rasmiylashtirish, nashr etish va tarqatish;
• ilmiy mansublikni ko‘rsatish, metama’lumot tayyorlash va tegishli xizmat qo‘llanganda DOI ro‘yxatdan o‘tkazish;
• nashr etilgan materiallar va zarur metama’lumotlarni qo‘llanadigan indekslash hamda arxivlash tizimlariga uzatish;
• originallik, havolalar, tasvirlar, texnik muvofiqlik va tahririy qaydlarning ishonchliligini tekshirish;
• manfaatlar to‘qnashuvi, shikoyatlar, apellatsiyalar va etik masalalarni ko‘rib chiqish;
• xavfsizlikni ta’minlash, xatolarni bartaraf etish va platforma ishini yaxshilash;
• hisob-kitoblar hamda tatbiq etiladigan huquqiy, shartnomaviy va institutsional majburiyatlarni bajarish.

Qo‘lyozma yoki hisobga oid zarur yozishmalardan tashqaridagi ixtiyoriy tarqatmalar va bildirishnomalar tegishli asosda, rad etish imkoniyati bilan alohida rasmiylashtiriladi. Maqola yuborish begona reklamaga rozilikni anglatmaydi.

Ishlov berishning yangi maqsadi tatbiq etiladigan talablarga mos bo‘lishi kerak; maqsad o‘zgarganda tegishli foydalanish boshlanishidan oldin zarur rozilik olinadi va shaxs uchun axborot yangilanadi.

5. Ma’lumotlarga ishlov berish asoslari

Institut har bir operatsiya uchun aniq tatbiq etiladigan asosni belgilaydi. Vaziyatga qarab quyidagilar asos bo‘lishi mumkin:

• shakliga oid maxsus talablar bajarilgan, olingani tasdiqlanishi mumkin bo‘lgan shaxs roziligi;
• ushbu shaxs bilan shartnomani bajarish yoki uni tuzishdan oldin shaxs so‘rovi bo‘yicha harakat qilish zarurati;
• qonunchilikda bevosita belgilangan majburiyatni bajarish;
• qonunda nazarda tutilgan hollarda shaxsning yoki boshqa insonning qonuniy manfaatlarini himoya qilish;
• subyektning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etgan holda institut yoki uchinchi shaxs huquqlari va qonuniy manfaatlarini amalga oshirish yoxud ijtimoiy ahamiyatga molik maqsadga erishish;
• qonunda bevosita nazarda tutilgan boshqa hollar, jumladan, tegishli shartlar qo‘llanganda yo‘l qo‘yiladigan ochiq manbalardan foydalanish va majburiy egasizlantirish bilan tadqiqot maqsadida ishlov berish.

«Ilmiy muloqot» maqsadi, ish qulayligi, qo‘lyozmaning tizimda mavjudligi yoki arxiv qiymati o‘z-o‘zidan ishlov berishga cheklanmagan ruxsat bermaydi. Asosning tatbiq etilishi, ma’lumotlarning zarur hajmi va muayyan operatsiya cheklovlariga rioya qilish talab etiladi.

Ishlov berish rozilikka asoslanganda uning mazmuni, sanasi va olishning yo‘l qo‘yiladigan usuli qayd etiladi. Rozilikni qaytarib olish qonun, jumladan, ishlov berishni to‘xtatish va ma’lumotlarni yo‘q qilish talablari asosida ko‘rib chiqiladi. Keyingi saqlash faqat aniq tatbiq etiladigan norma va yo‘l qo‘yiladigan asos bilan oqlanishi mumkin; qaytarib olingan rozilikni jurnal manfaatlariga umumiy havola bilan avtomatik almashtirib bo‘lmaydi.

Voyaga yetmaganlar va muomala layoqati cheklangan shaxslar uchun qonuniy vakil ishtirokiga oid tatbiq etiladigan qoidalar bajariladi. Zarur qonuniy asos bo‘lmasa, tegishli operatsiyada ma’lumotlardan foydalanilmasligi kerak.

6. Mualliflar haqidagi ma’lumotlarni nashr etish

Qabul qilingan maqola va uning metama’lumotlari tarkibida zarur hajmda quyidagilar nashr etilishi mumkin:

• mualliflarning ism-shariflari;
• muassasalar va mamlakatlar;
• taqdim etilgan bo‘lsa, tasdiqlangan ORCID identifikatorlari;
• mas’ul muallifning kelishilgan aloqa ma’lumotlari;
• mualliflar hissasi haqidagi ma’lumotlar;
• moliyalashtirish, manfaatlar to‘qnashuvi, etika, ma’lumotlarning mavjudligi va SI qo‘llanishi haqidagi bayonotlar.

Nashrdan oldin mualliflar qaysi ma’lumotlar ochiq bo‘lishini tushunishlari va ularning to‘g‘riligini tekshirishlari kerak. Uy manzillari, shaxsiy telefonlar, to‘lov hujjatlari, rozilik shakllari va boshqa keraksiz identifikatorlar nashrga kiritilmaydi. Kasbiy aloqa manzilidan foydalanish ma’qul.

Ochiq bibliografik ma’lumotlar amalda qo‘llanadigan DOI xizmatlari, qidiruv tizimlari, kutubxonalar, repozitoriylar, indekslar va arxivlar orqali tarqalishi mumkin. Bu ushbu xizmatlarga yopiq taqrizlar yoki butun foydalanuvchi hisobi uzatilishini anglatmaydi.

Shaxsga doir ma’lumotlarni tuzatish yoki chiqarib tashlash so‘rovlari qonun, inson xavfsizligi va ilmiy nashr qaydlarining yaxlitligini hisobga olib ko‘rib chiqiladi. DOI mavjudligi so‘rovni ko‘rib chiqish huquqini bekor qilmaydi. Asoslangan tuzatishda tahririyat tegishli oluvchilardagi metama’lumotlarni yangilash uchun mavjud choralarni ko‘radi; barcha tashqi nusxalarni to‘liq o‘chirish va’da qilinmaydi.

7. Taqrizlash va tahririy jarayon maxfiyligi

Taqrizlash siyosatiga muvofiq jurnal ikki tomonlama anonim modelni qo‘llaydi. Ilmiy baholash uchun shaxssizlantirilgan versiyalar ishlatiladi; shaxsni aniqlashga imkon beruvchi ma’lumotlarga faqat ularga ehtiyoji bo‘lgan vakolatli ishtirokchilar kiradi. Anonimlashtirish mavzu yoki ochiq materiallardan mualliflikni taxmin qilish imkonsizligini kafolatlamaydi, biroq taqrizchilarga muallif shaxsini ataylab aniqlash yoki himoyani chetlab o‘tish taqiqlanadi.

Taqrizlar, ichki muhokamalar, takliflar va nashr etilmagan qo‘lyozmalar maxfiy saqlanadi. Qabul qilingan model doirasida taqrizchilar shaxsi hamda muayyan ekspertning qo‘lyozma bilan aloqasi e’lon qilinmaydi. Bitta taqrizchining roziligi ushbu modelni o‘z-o‘zidan o‘zgartirmaydi.

Qonun talabi yoki vakolatli tekshiruvda himoyalangan ma’lumotlarni oshkor etish faqat belgilangan asosda, zarur hajmda va himoya choralari bilan amalga oshiriladi. Bunday tekshiruv muallifga murojaatchi yoki taqrizchi ismi yoxud yopiq yozishmalarga avtomatik kirish huquqini bermaydi.

Manfaatlar to‘qnashuviga ega muharrir, jumladan, ko‘rib chiqilayotgan maqola muallifi, o‘zining ruxsat etilgan rolidan ortiq kirish imkoniyatini olmaydi. Muallifning institut bilan hamkorligi yoki undagi rahbarlik mavqeyi boshqalarning qo‘lyozma va taqrizlarini ko‘rish huquqini bermaydi. Maxfiylik majburiyatlari topshiriq tugagandan, qo‘lyozma qaytarib olingandan yoki maqola nashr etilgandan keyin ham davom etadi.

8. Shaxsga doir ma’lumotlarni berish

Zarur hajmda va yo‘l qo‘yiladigan asos mavjud bo‘lganda ma’lumot oluvchilar quyidagilar bo‘lishi mumkin:

• institutning vakolatli muharrirlari va xodimlari;
• anonim jarayon cheklovlariga rioya qiluvchi tayinlangan taqrizchilar;
• aniq texnik, nashriy yoki hisob-kitob vazifalarini bajaruvchilar;
• amalda qo‘llanadigan xosting, elektron pochta, xavfsizlik va aloqa xizmatlari;
• zarur nashr ma’lumotlari doirasida DOI agentliklari, indekslash xizmatlari, repozitoriylar va arxivlar;
• qonuniy talab yoki boshqa tegishli asosga ko‘ra vakolatli organlar yoxud muassasalar;
• amaldagi rozilik yoki qonunda bevosita nazarda tutilgan holat doirasidagi boshqa shaxslar.

Berishdan oldin ma’lumot tarkibi, maqsad, oluvchining vakolati, himoya va saqlash shartlari, keyingi uzatish hamda kirishni tugatish tartibi belgilanadi. Uchinchi shaxsga ishlov berishni topshirish va subyektni xabardor qilish tatbiq etiladigan talablarga muvofiq bajariladi; oluvchilar toifalarini e’lon qilish majburiy individual xabardor qilish o‘rnini bosmaydi.

Etik tekshiruv uchun berish ayblovlar yoki nozik materiallarni cheklanmagan tarzda tarqatishga aylanmasligi kerak. So‘rovning haqiqiyligi, vakolat va oshkor etishning zarur hajmi tekshiriladi. Daxldor insonlarning huquqlari hamda murojaatchining maxfiyligi qonun ruxsat etgan chegaralarda himoyalanadi.

Jurnal shaxsga doir ma’lumotlarni sotmaydi va begona bevosita marketing uchun bermaydi. Institut topshirig‘i bilan ishlovchi xizmat ko‘rsatuvchiga olingan ma’lumotlardan o‘z reklamasi yoki ochiq SI modellarini o‘qitish uchun alohida yo‘l qo‘yiladigan asos va ruxsat etilgan maqsadsiz foydalanish taqiqlanadi.

9. Transchegaraviy uzatish va ishlov berish joyi

Xalqaro nashriy infratuzilma, masofaviy taqrizlash, elektron pochta, DOI va arxivlar xorijga uzatish yoki xorijdan kirishni nazarda tutishi mumkin. Har bir operatsiya «Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida»gi Qonunning 15 va 27¹-moddalari, ma’lumot toifasi, mamlakat, oluvchi va amaldagi ishlov berish shartlarini hisobga olib baholanadi.

2026-yil 26-martdagi O‘RQ-1125-son Qonun bilan kiritilgan 27¹-moddaning amaldagi tahriri hisobga olinadi. O‘zbekistonda majburiy saqlanishi lozim bo‘lgan ma’lumotlar uchun tegishli talab bajariladi. Ushbu modda qamrab oladigan boshqa ma’lumotlarni xorijda saqlash va ularga ishlov berishga belgilangan shart bajarilganda yo‘l qo‘yiladi: tan olingan bir xil himoya, tasdiqlangan talablarga mos shartnomaviy yoki korporativ qoidalar yoxud tasdiqlangan ro‘yxatdagi standartlarga rioya qilish.

Institut tatbiq etiladigan shart, zarur roziliklar, uzatish cheklovlari va bazani ro‘yxatdan o‘tkazish talablarini hujjatlashtirishi kerak. Xorijiy xizmatdan foydalanish, uning mashhurligi, HTTPS mavjudligi yoki shartnomaga umumiy havola ushbu talablarga muvofiqlikni tasdiqlamaydi. Muallif metama’lumotlarining ochiqligi butun tahririy bazani xorijga uzatishga avtomatik ruxsat bermaydi.

Foydalanuvchi o‘z ma’lumotlariga amalda qaysi mamlakatlarda ishlov berilishi, oluvchilar va tatbiq etiladigan himoya choralari haqida axborot so‘rashi mumkin. Yangi xizmatlarni ulash tegishli uzatishdan oldingi zarur tekshiruv va xabardor qilish bilan birga amalga oshirilishi kerak.

10. Cookie fayllari va o‘xshash texnologiyalar

Yoqilgan funksiyalarga qarab sayt cookie yoki o‘xshash vositalardan quyidagilar uchun foydalanishi mumkin:

• sessiyani saqlash va xavfsiz avtorizatsiya;
• tanlangan til va foydalanuvchi sozlamalarini saqlash;
• shakllar va platformaning boshqa funksiyalarini ishlatish;
• tahdidlarni aniqlash va suiiste’moldan himoyalash;
• tegishli shartlarga rioya etgan holda yo‘l qo‘yiladigan foydalanish statistikasi.

Zarur funksiyalar va ixtiyoriy tahlil vositalari ajratiladi. Qo‘llanadigan vositalarning maqsadi, yetkazib beruvchisi, amal qilish muddati va boshqarish usuli haqida axborot ochiq bo‘lishi kerak. Rozilik talab etilsa, ixtiyoriy vositalar u olinmaguncha yoqilmaydi, rad etish va tanlovni o‘zgartirish imkoni mavjud bo‘lishi lozim.

Brauzer sozlamalari cookie fayllarini cheklash yoki o‘chirishga imkon beradi; zarur vositalarni o‘chirish kirish yoki ayrim funksiyalarni buzishi mumkin. Ko‘rishni davom ettirishning o‘zi talab etilgan rozilik o‘rnini bosmaydi. Tashqi video, vidjet, shrift va tugmalar cookie o‘rnatmasa ham texnik ma’lumotlarni uzatish nuqtayi nazaridan baholanadi.

11. Ma’lumotlar xavfsizligi

Institut xavflarga mutanosib huquqiy, tashkiliy va texnik choralarni tashkil etadi. Tegishli qismida ular quyidagilarni qamrab oladi:

• rollar bo‘yicha kirishni taqsimlash va keraksiz kirishni o‘z vaqtida tugatish;
• hisoblar va autentifikatsiya ma’lumotlarini himoyalash;
• nozik materiallarni xavfsiz uzatish va saqlash;
• kirishi cheklangan va hayotiy davri belgilangan zaxira nusxalash;
• dasturiy ta’minotni yangilash va xavfsizlik hodisalarini nazorat qilish;
• maxfiylik majburiyatlari va vakolatli shaxslarga yo‘riq berish;
• insidentlarni hujjatlashtirish, baholash va bartaraf etish.

Foydalanuvchilar o‘z hisobiga kirishni himoyalashlari va buzib kirish gumoni haqida xabar berishlari kerak. Tahririyat elektron pochta orqali parol so‘ramaydi. Nozik materiallar xavfsiz usul kelishilmasdan yuborilmasligi lozim; avval masalaning qisqacha tavsifini jo‘natish mumkin.

Insidentda institut keyingi zararni cheklaydi, daxldor ma’lumotlar va insonlar uchun xavfni baholaydi, zarur dalillarni saqlaydi va bartaraf etish choralarini ko‘radi. Shaxslar va vakolatli organlarga bildirishnomalar tatbiq etiladigan talablarda nazarda tutilgan hollarda, tartibda va muddatlarda yuboriladi. Har qanday onlayn tizimning mutlaq xavfsizligi kafolatlanmaydi.

12. Ma’lumotlarni saqlash muddati

Muddat toifa, maqsad, ishlov berish asosi va tatbiq etiladigan majburiyatlarga qarab belgilanadi. Xususan:

• hisob ma’lumotlari — uning ishlashi va yopilgandan keyingi qolgan qonuniy vazifalar uchun zarur bo‘lgan davrda;
• qo‘lyozmalar, taqrizlar va tahririy yozishmalar — ko‘rib chiqish, qarorni hujjatlashtirish hamda keyingi tekshiruvlarning asoslangan davri uchun;
• moliyaviy hujjatlar — tatbiq etiladigan majburiy muddatlar davomida;
• shikoyat va tekshiruv qaydlari — ko‘rib chiqish davri va belgilangan asosdagi zarur keyingi saqlash uchun;
• texnik jurnallar — diagnostika va xavfsizlikning cheklangan davri uchun;
• nashrlar va zarur ochiq metama’lumotlar — qonuniy saqlash va tarqatish shartlari doirasida ilmiy nashr qaydlarini saqlab turish uchun.

Har bir toifa uchun subyektga ma’lum qilish mumkin bo‘lgan muddatlar yoki tekshiriladigan mezonlar belgilanadi; aniq asossiz «jurnalga kerak bo‘lguncha» ifodasi yetarli emas. Nashr etilmagan qo‘lyozmalar, taqrizchilar kontaktlari, parollar va butun hisob tarixi jurnal ilmiy ekanligi uchungina doimiy saqlanadigan ma’lumotga aylanmaydi.

Hisobni o‘chirish va nashr etilgan maqolani tuzatish turli harakatlardir. Hisob yopilgandan keyin ayrim qaydlarni saqlash faqat belgilangan asos va zarur hajmda mumkin. Maqsadga erishilganda, ruxsat etilgan muddat tugaganda yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa asos yuzaga kelganda ishlov berishni to‘xtatish va yo‘q qilish choralari ko‘riladi; faqat egasizlantirilgan axborotni saqlashga yo‘l qo‘yilsa, shaxsni qayta aniqlash imkoniyati istisno qilinadi.

Zaxira nusxalar cheklangan saqlash davri va kirish himoyasiga bo‘ysunadi. Nusxadan tiklangandan keyin o‘chirilgan ma’lumotlar odatiy foydalanishga qaytmasligi kerak; tegishli cheklovlar qayta qo‘llanadi. Muayyan nizo yoki qonuniy ko‘rsatma uchun saqlash hujjatlashtiriladi va asos tugagach qayta ko‘rib chiqiladi.

13. Foydalanuvchilar huquqlari va murojaatlar

Tatbiq etiladigan talablarga muvofiq shaxs quyidagilar uchun murojaat qilish huquqiga ega:

• o‘z ma’lumotlari mavjudligini tasdiqlash hamda tarkibi va manbasi haqidagi axborot;
• ishlov berish maqsadlari, asoslari, usullari, oluvchilari va muddatlari, jumladan, transchegaraviy ishlov berish haqida axborot;
• o‘ziga tegishli ma’lumotlardan foydalanish va yo‘l qo‘yiladigan hajmda nusxa olish;
• noto‘g‘ri, to‘liq bo‘lmagan yoki eskirgan ma’lumotlarni tuzatish yoxud to‘ldirish;
• yo‘l qo‘yilmaydigan yoki keraksiz ishlov berishni vaqtincha to‘xtatish yoxud tugatish va qonunda nazarda tutilgan hollarda ma’lumotlarni yo‘q qilish;
• belgilangan tartibda rozilikni qaytarib olish;
• unga ta’sir qiladigan avtomatlashtirilgan natijani tushuntirish va qayta ko‘rib chiqish;
• vakolatli davlat organi yoki sud orqali o‘z huquqlarini himoya qilish.

Murojaat 17-bo‘limdagi manzilga yuboriladi. Shaxsni tekshirish uchun faqat zarur tasdiq so‘raladi; pasport nusxasi har qanday so‘rov uchun standart talab emas. Qo‘shimcha nozik hujjatlar zarur bo‘lsa, kelishilgan xavfsiz usulda uzatiladi. Tegishli vakolatga ega vakil ham murojaat qilishi mumkin.

Javob va zarur harakatlar muayyan talab uchun belgilangan tartib hamda muddatlarda bajariladi. So‘rov qisman qanoatlantirilsa yoki cheklansa, aniq sabablar, huquqiy asos va mavjud shikoyat tartibi tushuntiriladi. Tatbiq etiladigan normani baholamasdan arxiv, DOI yoki etik tekshiruvga havola qilish rad etish uchun yetarli sabab emas.

Ma’lumot nusxasini berish boshqa shaxslarning shaxsga doir ma’lumotlarini, himoyalanadigan taqrizchi shaxsini yoki barcha ichki yozishmalarni oshkor etish degani emas. Tahririyat uchinchi shaxslarni himoyalagan holda yo‘l qo‘yiladigan kirishni ta’minlaydi va asoslangan cheklovlarni tushuntiradi.

14. Avtomatlashtirilgan vositalar va sun’iy intellekt

Yo‘l qo‘yiladigan kirish va ishlov berish shartlari mavjud bo‘lganda oldindan ruxsat etilgan texnik tekshiruv, matn mosliklarini aniqlash, metama’lumot tayyorlash va xavfsizlik vositalari qo‘llanishi mumkin. Avtomatik ko‘rsatkich qoidabuzarlikning mustaqil dalili yoki yakuniy ilmiy qaror asosi emas; muhim natijalarni vakolatli inson tekshiradi.

Qo‘lyozmani mazmunan baholash, taqrizchining ilmiy xulosasini yozish va tahririy qaror generativ SIga topshirilmaydi. Maxfiy qo‘lyozmalar, taqrizlar, shaxsga doir ma’lumotlar va yopiq yozishmalar ochiq yoki jurnal ruxsat bermagan SI tizimlariga yuklanmaydi.

Himoyalangan vositaning ruxsat etilgan texnik yoki tilga oid funksiyasi oldindan kelishilgan vazifa bilan cheklanadi. Xizmat ko‘rsatuvchi, saqlash, kiritilgan ma’lumotlar asosida o‘qitish, keyingi oluvchilar va ishlov berishni to‘xtatish imkoniyati tekshiriladi. Foydalanuvchining xizmat xavfsizligi haqidagi shaxsiy fikri ruxsat va huquqiy asosning o‘rnini bosmaydi. Batafsil talablar Sun’iy intellekt vositalaridan foydalanish siyosatida berilgan.

15. Tashqi havolalar va xizmatlar

Saytda DOI, ORCID, repozitoriylar, bazalar va boshqa tashqi resurslarga havolalar bo‘lishi mumkin. Havolaga o‘tilgach, ushbu resurs operatori o‘zining ishlov berish shartlarini qo‘llaydi; foydalanuvchi ma’lumot berishdan oldin ular bilan tanishishi mumkin.

Tashqi resursning mustaqil faoliyati institut o‘z ijrochisiga topshirgan ishlov berishdan farq qiladi. Tashqi siyosatga havola institutni o‘z uzatishi, xizmat ko‘rsatuvchini tanlashi yoki saytga o‘rnatilgan vositalar uchun javobgarlikdan ozod etmaydi.

ORCID yoki boshqa profilni ulash funksiyasi mavjud bo‘lsa, so‘raladigan ruxsatlar aniq tushuntirilishi kerak. Bog‘lanishni uzish yoki hisobni yopish avval qonuniy nashr etilgan identifikator avtomatik o‘chirilishini anglatmaydi; tegishli so‘rov alohida ko‘rib chiqiladi.

16. Nizomni yangilash

Nizom qonunchilik, ishlov berish maqsadlari, oluvchilar, platforma funksiyalari yoki tahririy jarayonlar o‘zgarganda qayta ko‘rib chiqiladi. Saytda e’lon qilish va o‘zgartirishlarning haqiqiy sanalari ko‘rsatiladi; zarur bo‘lsa, muhim o‘zgarishlar daxldor shaxslarga mos usulda yetkaziladi.

Yangi nizom rozilik doirasini orqaga qarab kengaytirmasligi yoki avval bajarilgan nomaqbul ishlov berishga ruxsat bermasligi kerak. O‘zgarish yangi rozilik yoki boshqa harakatni talab etsa, u tegishli operatsiyadan oldin bajariladi. Avvalgi tahrirlar muayyan davrda qaysi shartlar bildirilganini tasdiqlash uchun saqlanadi.

17. Boshqarish va aloqa

Nizom tasdiqlangandan keyin «Kriminologiya (O‘zbekiston)» jurnalining rasmiy saytida e’lon qilingan sanadan kuchga kiradi. Uning bajarilishini tashkil etish uchun vakolatli tahririyat orqali O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti javobgar.

Savollar, huquqlarga oid so‘rovlar va ehtimoliy maxfiylik buzilishi haqidagi xabarlar institutning aloqa manzili orqali yuboriladi: info@uzkti.uz. Xat mavzusida «Shaxsga doir ma’lumotlar — Kriminologiya» deb ko‘rsatish mumkin. Dastlabki murojaatda javob uchun aloqa manzili, talab tavsifi va, mavjud bo‘lsa, qo‘lyozma raqami yoki maqola havolasi yetarli.

Oldindan kelishmasdan parol, ortiqcha shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar, ishlarning yopiq materiallari yoki imzolangan rozilik shakllarini ilova qilmang. Masala boshqa tashkilot yoki birgalikdagi ishlov berishga tegishli bo‘lsa, tahririyat zarur maxfiylikni saqlagan holda o‘z vakolati chegaralari va murojaatni yo‘naltirishning yo‘l qo‘yiladigan tartibini tushuntiradi.